آوای کانون

زندگینامه امام موسی کاظم (ع)

حضرت امام موسی بن جعفر(ع)

نام امام هفتم ما ، موسی و لقب آن حضرت کاظم ( ع ) کنیه آن امام “ ابوالحسن ” و ” ابوابراهیم ” است . شیعیان و دوستداران لقب “ باب الحوائج ” به آن حضرت داده اند . تولد امام موسی  کاظم ( ع ) روز یکشنبه هفتم ماه صفر سال ۱۲۸هجری در ” ابواء ” اتفاق افتاد . دوران امامت حضرت موسی بن جعفر ( ع ) مقارن بود با سالهای  آخر خلافت منصور عباسی و در دوره خلافت هادی و سیزده سال از دوران خلافت هارون که سخت ترین دوران عمر آن حضرت به شمار است . امام موسی  کاظم ( ع ) از حدود ۲۱سالگی بر اثر وصیت پدر بزرگوار و امر خداوند متعال به مقام بلند امامت رسید ، و زمان امامت آن حضرت سی و پنج سال و اندکی بود .مدت امامت آن حضرت طولانی تر از ائمه دیگر بوده است

صفات ظاهری و باطنی و اخلاق آن حضرت

حضرت کاظم ( ع ) دارای قامتی معتدل بود . صورتش نورانی و گندمگون و رنگ مویش سیاه و انبوه بود . بدن شریفش از زیادی عبادت ضعیف شد ، ولی همچنان روحی قوی و قلبی  تابناک داشت . امام کاظم به تصدیق همه مورخان ، به زهد و عبادت بسیار معروف بوده است . موسی بن جعفر از عبادت و سختکوشی به ” عبد صالح ” معروف و در سخاوت و بخشندگی مانند نیاکان بزرگوار خود بود . از حضرت موسی کاظم روایت شده است که فرمود : ” پدرم ( امام صادق (ع ) ) پیوسته مرا به سخاوت داشتن و کرم کردن سفارش می کرد ” . امام ( ع ) با آن کرم و بزرگواری و بخشندگی خود لباس خشن بر تن می کرد ، چنانکه نقل کرده اند : ” امام بسیار خشن پوش و روستایی لباس بود ” و این خود نشان دیگری است از بلندی  روح و صفای باطن و بی اعتنایی آن امام به زرق و برقهای  گول زننده دنیا . امام موسی کاظم ( ع ) نسبت به زن و فرزندان و زیردستان بسیار با عاطفه و مهربان بود . همیشه در اندیشه فقرا و بیچارگان بود ، و پنهان و آشکار به آنها کمک می کرد . برخی از فقرای مدینه او را شناخته بودند اما بعضی - پس از تبعید حضرت از مدینه به بغداد – به کرم و بزرگواریش پی بردند و آن وجود عزیز را شناختند . امام کاظم ( ع ) به تلاوت قرآن مجید انس زیادی داشت . قرآن را با صدایی حزین و خوش تلاوت می کرد. بدخواهانی بودند که آن حضرت و اجداد گرامیش را – روی در روی - بد می گفتند و سخنانی دور از ادب به زبان می راندند ، ولی  آن حضرت با بردباری و شکیبایی با آنها روبرو می شد ، و حتی  گاهی با احسان آنها را به صلاح می آورد ، و تنبیه می فرمود . تاریخ ، برخی از این صحنه ها را در خود نگهداشته است . لقب ” کاظم ” از همین جا پیدا شد . کاظم یعنی : نگهدارنده و فروخورنده خشم . این رفتار در برابر کسی یا کسانی بوده که از راه جهالت و نادانی  یا به تحریک دشمنان به این کارهای زشت و دور از ادب دست می زدند . رفتار حکیمانه و صبورانه آن حضرت ( ع ) کم کم ، بر آنان حقانیت خاندان عصمت و اهل بیت ( ع ) را روشن می ساخت ، اما آنجا که پای گفتن کلمه حق – در برابر سلطان و خلیفه ستمگری - پیش می آمد ، امام کاظم ( ع ) می فرمود : ” قل الحق و لو کان فیه هلاکک ” یعنی : حق را بگو اگرچه آن حقگویی موجب هلاک تو باشد . ارزش والای حق به اندازه ای است که باید افراد در مقابل حفظ آن نابود شوند . در فروتنی  – مانند صفات شایسته دیگر خود – نمونه بود . با فقرا می نشست و از بینوایان دلجویی می کرد . بنده را با آزاد مساوی می دانست و می فرمود همه ، فرزندان آدم و آفریده های خدائیم . از ابوحنیفه نقل شده است که گفت : ” او را در کودکی دیدم و از او پرسشهایی کردم چنان پاسخ داد که گویی از سرچشمه ولایت سیراب شده است . براستی  امام موسی بن جعفر ( ع ) فقیهی  دانا و توانا و متکلمی مقتدر و زبردست بود ” . محمد بن نعمان نیز می گوید : ” موسی بن جعفر را دریایی بی پایان دیدم که می جوشید و می خروشید و بذرهای دانش به هر سو می پراکند ” .

غنچه زد گلی از گلستان امامت

بهار آمد هوا چون زلف یارم باز مشکین شد

زمین چون رویش از گلهای رنگارنگ رنگین شد

نگارستان چینی شد زمین از نقش گوناگون

چمن رشک ختن از یاسمین وز بوی نسرین شد

دلِ آشفته شد محو گلی از گلشن طاها

اسیر سنبلی از بوستان آل یاسین شد

چه گویم از گل رویش؟ مپرس از سنبل مویش

ز فیض لعل دل جویش مذاق دهر شیرین شد

به میزان تعادل با گل رویش چه باشد گل

که با آن خرمن سنبل کم از یک خوشه پروین شد

جمال جانفزای او ظهور غیب مکنون بود

دو زلف مشکسای او حجاب عزّ و تمکین شد

به باغ استقامت اولین سرو آن قد و قامت

به میدان کرامت شهسوار ملک تکوین شد

سلیل۱ پاک احمد، زیب وزن مسند سرمد

ابوجعفر محمد، باقر علم نبیّین شد

محیط علم ربّانی، مدار فیض سبحانی

که در ذات و معانی ثانی عقل نخستین شد

حقایق گو، دقائق جو، رقائق جو، شقایق بو

سراج راه حق، کز او رواج دین و آیین شد

مرارتها چشید آن شاه خوبان از بنی مروان

مگر آن تلخ کامی بهر زهرکین به تمرین شد

عجب نبود گر از آن اخگر سوزان سراپا سوخت

چه او را شاهد بزم حقیقت شمع بالین شد

برای یکّه تاز عرصه ی میدان جانبازان

ز جور کینه مروانیان اسب اجل زین شد

محمدحسین غروی اصفهانی(کمپانی)

اعمال عید فطر

عید مشتق از “عَود” به معنای بازگشتن است. این نام‌گذاری به خاطر تکرار آن در هر سال و یا به خاطر بازگشت شادمانی و خوشحالی با بازگشت عید است و یا هم به این دلیل که مهربانی و لطف خداوند در آن روز زیاد است.

نماز عید فطر و قربان در سال دوم هجری تشریع شده است و اولین نماز عیدی که پیامبر آن را خواند، نماز عید فطر در سال دوم هجری بود.

اما دلیل مشروعیت عید فطر:

از ابو سعید خدری رضی الله عنه روایت کرده‌اند که گفت:

عن ابی سعید الخدری قال: کان رسول الله صلی الله علیه و سلم یخرج یوم العید الفطر و الأضحی الی المصلی،فأول شیء یبدأ به الصلاة، ثم ینصرف فیقوم مقابل الناس ـ و الناس جلوس علی صفوفهم ـ فیعظهم و یوصیهم و یامرهم، فإن کان یرید أن یقطع بعثا قطعه أو یامر بشیء امر به، ثم ینصرف.

پیامبر صلی الله علیه و سلم در روز عید فطر و قربان از خانه به سوی مصلی خارج می‌شد و اولین کاری که انجام می‌داد، نماز خواندن بود. پس از اتمام نماز در برابر مردم می‌ایستاد و مردم در صفوف خود نشسته بودند، و پیامبر صلی الله علیه و سلم آنها را موعظه و به نیکی امر می‌کرد و اگر می‌خواست گروهی را به جهاد بفرستد یا آنان را به کاری دستور دهد، آن کار را می‌کرد و سپس مراسم را به اتمام می‌رساند.

بخاری: ۹۵۶ ــ مسلم: ۸۸۹

آنچه روز عید مستحب است:

۱- غسل:

ازامام علی(ع) روایت است که درباره‌ی غسل از او سؤال شد و گفت: «یوم الجمعة و یوم عرفة و یوم الفطر و یوم الأضحی» روز جمعه، روز عرفه، عید فطر و قربان.

متفق علیه

۲- پوشیدن بهترین لباس:

از ابن عباس روایت است که: «کان رسول الله صلی الله علیه و سلم یلبس یوم العید بردة حمراء». پیامبر صلی الله علیه و سلم روز عید جامه‌ایی سرخ رنگ می‌پوشید.

مجمع الزوائد۲/۲۰۱

۳- خوردن در روز عید فطر قبل از خروج برای نماز:

از انس روایت است: «کان رسول الله صلی الله علیه و سلم لایغدو یوم الفطر حتی یاکل تمرات». پیامبر صلی الله علیه و سلم صبح روز عید فطر تا چند خرما نمی‌خورد (نماز) نمی‌رفت.

مختصر صحیح بخاری ۲/۲۰۶/۹۵۳

۴- تغییر مسیر رفت و برگشت:

از جابر روایت است: «کان النبی صلی الله علیه و سلم اذا کان یوم عید خالف الطریق». پیامبر صلی الله علیه و سلم روز عید از راهی غیر از راه رفتن برمی‌گشت.

مشکاة ۱۴۳۴

۵- تکبیر روز عید:

خداوند می فرماید: (وَ لِتُکْمِلُوا الْعِدَّةَ وَ لِتُکَبِّرُوا اللّهَ عَلى ما هَداکُمْ وَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ) بقرة ۱۸۵٫

و تا تعداد ـ روزهای رمضان ـ را کامل گردانید و به خاطر اینکه خدا شما را هدایت کرده الله اکبر بگویید تا اینکه سپاسگذار باشید.

ما وقت تکبیر گفتن در روز عید فطر:

از زهری روایت است: «أن رسول الله صلی الله علیه و سلم کان یخرج یوم العید الفطر فیکبر حتی یاتی المصلی، و حتی یقضی الصلاة ، فاذا قضی الصلاة قطع التکبیر».

پیامبر صلی الله علیه و سلم روز عید فطر تکبیرگویان به مصلی می‌آمد تا اینکه نماز را تمام می‌کرد و پس از اتمام نماز، تکبیر را قطع می‌کرد.

صیغه‌ی تکبیر:

«الله اکبر، الله اکبر،‌الله اکبر، لااله‌الا الله، الله اکبر، الله اکبر و لله الحمد».

نماز

خدایا تورا لطف وتابندگی است

نگاهت به این خاکیان زندگی است

نهادم سری را بر این آستان

که این سر نه شایسته بندگی است

عنایت کنی مجرمان را بسی

تورا عادت احسان و بخشندگی است

مرا هست کاری به نام نماز

نمازی که اسباب شرمندگی است

زابواب رحمت دری باز کن

که سوی تو ما را پناهندگی است

به جزعشق پیغمبر و اهل بیت

دگر هر چه کردم سر افکندگی است

نمازی که تنها برای خداست

قبولش نیفتد اگر با ریاست

اگر بهترین طاعت آید به پیش

وگرخود نمایی نمودی خطاست

به غیر از تولای آل رسول

که بر آن تظاهر نمایی رواست

سئوالات شرعی در مورد ماه رمضان از حضرت آیت ا… خامنه ای

س: راههاى ثابت شدن اول ماه را بیان کنید.
ج) اول ماه به یکى از راههاى ذیل ثابت مى‏شود:
الف – رؤیت خود فرد
ب- شهادت دو فرد عادل به اینکه هلال را رؤیت کرده‏اند.
ج – حکم حاکم شرع به ثبوت رؤیت هلال

س: شخصى نظامى‏ که محل کار وى با محل سکونتش۶۰ کیلومتر فاصله دارد، بعضى از مواقع سه روز اول هفته و بعضى از مواقع هر روز به محل کار خود مى‏رود؛ حال حکم نماز و روزه او چگونه است؟
ج) اگر شخصى هر ده روز حداقل یکبار به خاطر شغلش سفر مى‏کند ـ در غیرِ سفرِ اول ـ در محل سکونت، محل کار و در بین راه  نمازش تمام و روزه اش صحیح است. ولى در سفر اول (و همچنین اولین سفرى که پس از اقامت ده روز و یا بیشتر در یک محل باشد) حکم سایر مسافرین را دارد، یعنى تا قصد اقامت ده روز نکرده، نمازش شکسته است و روزه‏اش صحیح نیست.

س: آیا اگر خلط از بینى وارد دهان بشود، در صورت فرو بردن آن روزه باطل مى‏شود؟ فرو بردن خلطى که به واسطه سرماخوردگى در گلو وجود دارد چطور؟
ج) تا به فضاى دهان نرسیده اشکال ندارد و اگر به فضاى دهان رسیده، بنابر احتیاط واجب نباید فرو برد و اگر عمداً فرو برد، بنابر احتیاط قضا و کفاره بر او واجب مى‏شود.
س: اگر کسى چند سال با عذرهاى واهى یا از روى سهل انگارى روزه نگرفته باشد، چه باید بکند؟
ج) قضاى آنچه از ماه رمضان از او فوت شده، بر او واجب است، و اگر افطار، عمدى و بدون عذر شرعى بوده، علاوه بر قضا، کفاره هر روز هم واجب است که عبارت است از: شصت روز روزه یا اطعام شصت فقیر و یا دادن شصت مـُد طعام به شصت مسکین که سهم هر کدام یک مدّ (۷۵۰ گرم) است.